“MIJN BEROEP IS HET CREËREN VAN NIEUWE GELUIDEN”

Istvan Leel-Össy, van Hongaarse afkomst, is sinds zijn vijftiende verwoed op zoek naar “bijzondere geluiden”. Zijn “instrument” is een geluidsopnamestudio uitgerust met computertechnologie…

Iedere muzikant heeft een instrument… Maar kun je je een opnamestudio voorstellen als een instrument? Istvan Leel-Össy kan het zich niet voorstellen; hij zit achter zijn instrument en is gelukkig met zijn leven…

Istvan ontleent zijn naam aan zijn familie van Hongaarse afkomst maar in 1957 in Amsterdam geboren. Op vijftienjarige leeftijd besloot Istvan Leel-Össy dat hij genoeg had gestudeerd en stortte hij zich in de wereld van werk en muziek. Luidsprekers, geluidssystemen, concertopnames en een intense jacht op geluid…

De plek waar we Istvan interviewen is natuurlijk een geluidsopnamestudio. Dus hij zit achter zijn instrument; en ik stel vragen en schrijf. Hij vertelt ons over de jaren waarin hij voor het eerst in aanraking kwam met dit enorme instrument. Toen hij begon als popmuziek producer, zag hij de flikkerende lichten, microfoons en gigantische luidsprekers van de enorme studio “live”. En natuurlijk wat je er allemaal mee kon doen… Het was in deze enorme studio dat hij zijn grote beslissingen nam; zijn creatieve geest, ego, hobby, beroep, trots en liefde; Kortom, alles moest hier zijn plek vinden voor Istvan…

Studio 93 is de naam van een kleine privéstudio waar Istvan zijn vaardigheden heeft aangescherpt na drie jaar radio-ervaring en waar hij al vier jaar als “hoofd geluidstechnicus” werkt. Het is de eerste studio waar hij alle muzikale verantwoordelijkheden op zich nam, die hij zijn “instrument” noemt… Ondertussen wordt hij ook gevraagd om in andere studio’s te werken; hij doet daar ervaring op en werkt er ook. Het was fijn om de leiding over een studio te hebben en die te runnen, maar hoe zit het met het helemaal vanaf nul opzetten, aan de praat krijgen en achter de mengtafel kruipen? Apparatuur selecteren, kilometers aan kabels leggen, de juiste microfoon en luidspreker kiezen, geluidsmeetapparatuur, effectapparatuur, draden solderen, impedantie-aanpassingen, tape zo dik als een riem; dit alles correct aansluiten en bedienen?…

Inderdaad, midden in zijn opnamestudio, zijn gigantische instrument, staat een computer, het grootste brein na dat van hemzelf. Een computer die geprogrammeerd is om te helpen bij, en zelfs te creëren, muzikale gebeurtenissen zoals muziek maken, opnemen, bewerken, toon en ritme veranderen…

Een muzikale energie: stress…

Er is nog een concept in Istvans wereld waarvan hij er heel zeker van is dat hij het vakkundig gebruikt. De naam ervan is: “STRESS”. Dit woord, dit concept, dat twee “S”-letters bevat die op een slang lijken, is Istvans speeltje geworden. Hij heeft geleerd het in zijn voordeel te gebruiken, het om te zetten in energie wanneer nodig en het fel weg te jagen wanneer het niet nodig is. 

“Ik kan aan alles doodgaan, ik ben bereid dat te doen; maar nooit aan stress!…” zegt hij. 

Op zoek naar ongewone geluiden

Hij maakte dit alles mee nadat hij Peter Schon in 1984 ontmoette. Ze richtten samen een studio op. Istvan was er de “hoofdtechnicus” en “producer”. Hoewel hij erg goed was in het gebruik van conventionele geluiden, was hij vooral op zoek naar het onconventionele…

Dit waren de jaren waarin M.F.Ö. (Mazhar-Fuat-Özkan) hem hoorden en leerden kennen. Ze namen samen op in Nederland en hadden succes; vervolgens haalde M.F.Ö. Istvan naar Turkije als geluidstechnicus. 

“Welkom in Turkije!” antwoordde Istvan, alsof hij wilde zeggen: “Ik ga hier nooit meer weg!” Nu vraag ik me verbaasd af: na een land als Nederland, waar popmuziek floreert, zul je in Turkije dezelfde omgeving vinden? Of hetzelfde niveau van muzikanten, creativiteit en dynamiek?…

“Ik heb het al gevonden!” “Dat zegt Istvan. 

Hij twijfelt er niet aan: ‘Er is hedendaagse popmuziek in Turkije, en we gaan die nog beter maken; Turkije zal niet langer alleen een afnemer zijn, maar ook een verkoper aan de buitenwereld’, zegt hij. 

Istvan, geïnspireerd door de klanken en dynamiek van Phil Spector, Steely Dan, Toto, Tears for Fears, Talk Talk, Supertramp en Donald Fagen, zal het ‘Made in Turkey’-stempel op werken van deze kwaliteit drukken… 

Hij is vastberaden en vol vertrouwen. Toen ik hem vroeg naar Turkse groepen die dit niveau van popmuziek kunnen bijbenen, noemde hij voorlopig M.F.Ö. en Lokomotif; ‘Maar er zullen er meer komen!’, zegt hij. 

Melodie eerst! 

Toen ik hem meer technische vragen stelde over zijn werkwijze, zei hij: ‘De melodie komt eerst.'” ‘Een zo simpel, begrijpelijk en mooi mogelijke melodie en tekst. Ik ben een simpel mens en ik hou van simpele dingen,’ zegt hij. Dit is de man die kilometers kabel doorknipt, op de juiste plekken aansluit en op zoek gaat naar geluiden die er niet zijn, onbekende geluiden…

“Na de simpele melodie kies ik het tempo van het stuk; dan worden de begin- en einds ecties en de harmonie in de juiste volgorde geplaatst,” zegt hij. En daar wordt Istvan een schepper die zijn palet, doek en verf heeft voorbereid…

“Alles behalve die simpele melodie kan veranderen; het kan in mijn hoofd nog steeds veranderen, zelfs nadat de plaat is geperst en gedistribueerd,” zegt Istvan. Zijn grootste hulp bij het tot leven brengen van deze veranderingen is computertechnologie.